ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΕ ΜΕ
ΣΤΑ SOCIAL MEDIA

Άρθρο Άννας Διαμαντοπούλου στα ΝΕΑ: Απέναντι στην πολιτική των ντεσιμπέλ

«Πες τα, μεγάλε!» Χειροκροτήματα, ενθουσιασμός, χιλιάδες likes.

«Κλείνω την τηλεόραση. Δεν αντέχω να τους ακούω άλλο!»

Και οι δύο αντιδράσεις συνυπάρχουν στην ελληνική κοινωνία. Η πολιτική ζωή γνώρισε πάντοτε συγκρούσεις, διαιρέσεις και σκληρούς χαρακτηρισμούς. Σήμερα η ταχύτητα του διαδικτύου, η αδιάκοπη αναπαραγωγή και η μέτρηση της απήχησης με likes και προβολές δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου η υπερβολή επιβραβεύεται. Αναπτύσσεται έτσι μια πολιτική των ντεσιμπέλ, όπου η ένταση της φωνής γίνεται μέσο διεκδίκησης δημοσιότητας.

Διαβάζω εδώ και πολλά χρόνια πολιτική φιλοσοφία. Η σκέψη του Χάμπερμας για τον δημόσιο διάλογο και της Σαντάλ Μουφ για την αναγκαιότητα της πολιτικής σύγκρουσης έχει επηρεάσει βαθιά την αντίληψή μου για την πολιτική. Ιδιαίτερα σημαντική θεωρώ τη διάκριση της Μουφ ανάμεσα στον πολιτικό αντίπαλο και στον εχθρό. Στη δημοκρατία συγκρουόμαστε ως αντίπαλοι, αναγνωρίζοντας ο ένας τη νομιμοποίηση και το δικαίωμα ύπαρξης του άλλου. Πιστεύω σε έναν λόγο σκληρό, αιχμηρό, ακόμη και επιθετικό, με επιχειρήματα, σεβασμό στην αλήθεια και στην προσωπικότητα του αντιπάλου, που δεν χρειάζεται υψηλά ντεσιμπέλ για να αποκτήσει δύναμη.

Στη δημόσια σφαίρα η κραυγή ταξιδεύει ταχύτερα από το επιχείρημα. Η προσβολή γίνεται τίτλος, η κακοήθεια προκαλεί αντιδράσεις, η υπερβολή αναπαράγεται. Τηλεοπτικά πάνελ, ψηφιακές πλατφόρμες και ιστοσελίδες τροφοδοτούν έναν κύκλο έντασης, όπου η προσοχή του κοινού μετατρέπεται σε πολιτικό και οικονομικό κεφάλαιο. Ο χώρος για ουσιαστικές προτάσεις συρρικνώνεται.

Ανησυχητική είναι και η εξοικείωση με το ψεύδος. Ατεκμηρίωτες καταγγελίες, παραποιημένα στοιχεία και ανυπόστατες ιστορίες κυκλοφορούν ανεμπόδιστα. Η επανάληψη δημιουργεί την εντύπωση της αλήθειας. Η δολοφονία χαρακτήρων γίνεται πολιτικό εργαλείο, ενώ οι διαψεύσεις σπάνια αποκτούν τη δημοσιότητα της αρχικής συκοφαντίας.

Στην Ελλάδα παρατηρούμε ένα παράδοξο: πρόσωπα με περιορισμένη εκλογική επιρροή ή χωρίς σημαντικό πολιτικό αποτύπωμα συγκεντρώνουν δυσανάλογη διαδικτυακή προσοχή. Χιλιάδες likes και αναπαραγωγές δημιουργούν εικόνα ισχύος που δεν επιβεβαιώνεται πάντοτε στην κάλπη. Η δημοσιότητα δεν αποτελεί ασφαλές μέτρο κοινωνικής εμπιστοσύνης.

Ιδιαίτερα στους νέους, οι εκρηκτικές προσωπικότητες της τηλεόρασης και του διαδικτύου μπορεί να λειτουργούν ως θέαμα, ενώ παράλληλα μεγαλώνει η απόσταση από την πολιτική. Η πολιτική, όμως, είναι και βαθιά παιδαγωγική διαδικασία. Όσοι την υπηρετούν, σε κάθε επίπεδο, διαμορφώνουν πρότυπα δημόσιας συμπεριφοράς.

Σε μια εποχή που σχεδόν όλοι αυτοπροσδιορίζονται ως προοδευτικοί, αξίζει να αναδείξουμε και τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας που διεκδικεί αυτόν τον προσδιορισμό. Η αγωνιστικότητα, η μαχητικότητα και το θάρρος της γνώμης οφείλουν να συνυπάρχουν με το ήθος, την ευγένεια, τον πολιτισμό, την τεκμηρίωση και την αποδοχή του άλλου.

Απέναντι στην πολιτική των ντεσιμπέλ, οι πολιτικοί έχουν ευθύνη να δίνουν το παράδειγμα και οι πολίτες, με την κρίση και τις επιλογές τους, να επιβραβεύουν μια κουλτούρα αλήθειας και ουσιαστικής αντιπαράθεσης. Από αυτή την κοινή ευθύνη διαμορφώνεται η ποιότητα της δημοκρατίας μας.