Άρθρο Άννας Διαμαντοπούλου στο Καρφί: «Η αλλαγή γράφτηκε στην ιστορία. Δεν σβήνεται!»

Η 18η Οκτωβρίου 1981 υπήρξε τομή στη σύγχρονη ελληνική ιστορία. Δεν άλλαξε απλώς η κυβέρνηση. Για πρώτη φορά, ένα ριζοσπαστικό σοσιαλιστικό κίνημα, με βαθιές ρίζες στον συνδικαλισμό, στην αυτοδιοίκηση, στα χωριά και στις κοινότητες, νίκησε τη Δεξιά και έφερε στο προσκήνιο ανθρώπους και κοινωνικές ομάδες που για δεκαετίες δεν ένιωθαν ότι εκπροσωπούνται ισότιμα.

Σε μια Ευρώπη όπου ανέβαιναν νέα κοινωνικά κινήματα, η ελληνική εμπειρία απέκτησε τη δική της δυναμική και γλώσσα.

Η πολιτική αλλαγή είχε και βαθύτερη σημασία. Λίγα χρόνια μετά τη δικτατορία, η αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης και η κατάργηση των πιστοποιητικών κοινωνικών φρονημάτων συνέβαλαν στον εκδημοκρατισμό και στην αποδοχή της Αριστεράς. Η δημιουργία του ΕΣΥ, οι παρεμβάσεις στην εκπαίδευση, η αναδιανομή εισοδήματος και οι αλλαγές στο οικογενειακό δίκαιο και στην ισότητα των φύλων έθεσαν τις βάσεις ενός νέου κοινωνικού κράτους.

Το σύνθημα «Το ΠΑΣΟΚ στην κυβέρνηση, ο λαός στην εξουσία» εξέφραζε κάτι περισσότερο από μια κυβερνητική εναλλαγή. Για τους ανθρώπους που πλημμύριζαν τους δρόμους, η εξουσία σήμαινε ότι μπορούσαν να συμμετέχουν, να ακουστούν και να επηρεάσουν την πορεία της χώρας. Ο Ανδρέας Παπανδρέου, διανοούμενος με βαθιά γνώση του παγκόσμιου γίγνεσθαι και σπάνια ικανότητα να αφουγκράζεται τη λαϊκή θέληση, κατόρθωσε να μετατρέψει αυτή την προσδοκία σε πολιτικό λόγο που δονούσε τα πλήθη και σε ένα ισχυρό πλειοψηφικό ρεύμα.

Σαράντα έξι χρόνια μετά την ανάληψη της διακυβέρνησης, το ΠΑΣΟΚ έχει αφήσει ένα έργο ιστορικών διαστάσεων στους θεσμούς, στη δημοκρατία, στο κοινωνικό κράτος, στα μεγάλα έργα και στην εξωτερική πολιτική. Η μακρά διαδρομή του είχε και λάθη, που αποτελούν μέρος μιας ειλικρινούς ιστορικής αποτίμησης. Δεν μπορούν, όμως, να εξισωθούν με το εύρος και τη σημασία της θετικής του προσφοράς.

Δεν χρειάζεται να λειτουργούμε διαρκώς με επετείους. Κρατώ την αναφορά στη 18η Οκτωβρίου ως αφορμή για συζήτηση και για να γνωρίσουν οι νεότεροι την ιστορία και το μεγάλο έργο του ΠΑΣΟΚ. Η σωστή αποτίμηση της ιστορικής διαδρομής του ΠΑΣΟΚ και οι βαθιές ρίζες του στην κοινωνία αποτελούν, ιδιαίτερα σήμερα, καθώς δημιουργούνται ολοένα περισσότερα προσωποπαγή σχήματα, ένα σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα.